TWÓRCZE ASPEKTY PRACY W TRADYCJACH ORIENTU

Odkąd uczony angielski H. W. F. Saggs1 w swym nowatorskim dziele pt. „The Greatness That Was Babylon”2 udowodnił, iż cały Orient, a zwłaszcza tradycje dawnego Bliskiego Wschodu odegrały znaczną rolę w kształtowaniu świadomości oraz rozwoju struktur społecznych Europy, historycy, filozofowie i socjologowie coraz częściej sięgają dziś w swych badaniach do literatury i znalezisk archeologicznych Orientu, a zwłaszcza tych, które dotyczą zagadnień antropologicznych. Również w przedmiocie ważkiego problemu, jakim jest zagadnienie hominis creatoris (człowieka stwórcy) – lub, jak to sformułowano w tytule dzisiejszej konferencji, człowieka tworzącego siebie samego – w literaturze Orientu odnajdujemy wiele interesujących szczegółów, którym chciałbym kilka uwag poświęcić. Przy czym szczególną uwagę będę chciał zwrócić na autokreatywny charakter pracy i wysiłku ludzkiego w tradycjach Orientu.

Na samym początku jednakże dwie uwagi: po pierwsze – wbrew opiniom obiegowym, iż literatura dawnego Orientu, a przede wszystkim Palestyny, a ma charakter wyłącznie religijny, chcę podkreślić, iż zarówno klasyczne teksty hebrajskie utrwalone na kartach Biblii, jak również odnalezione pisma innych ludów dawnego Bliskiego Wschodu, zawierają wiele wątków świeckich po drugie – pisma dawnego Orientu nie operują kategoriami filozoficznymi, do jakich przyzwyczailiśmy się pod wpływem filozofii greckiej, ale posługują się określeniami zaczerpniętymi z życia codziennego, obfitującymi często w opisy obrazowe, które łatwiej trafiały do ówczesnego odbiorcy.

W wielu tekstach dawnego Wschodu podkreśla się przede wszystkim zalety pracy oraz płynące z jej wykonywania konkretne korzyści. Hebrajska literatura mądrościowa podaje jakby regułę ogólną, w myśl której pracowitość gwarantuje zawsze sukces, zaś lenistwo jest źródłem nędzy:

„Reka leniwa sprowadza ubóstwo, ręka zaś pilnych wzbogaca”8 Porównania zaczerpnięte z życia codziennego wyrażają tę samą myśl w sposób bardziej obrazowy: „Leniwiec przyrównany będzie do obłoconego kamienia, a każdy zagwiżdże nad jego hańbą.

You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Leave a Reply