Różne formy samooceny część 2

Samooceny te to rodzaj sądów wartościujących własne czyny i własną osobowość. Są one w rzeczywistości hipotezami modalnymi dotyczącymi jednostki.

Samooceny są różnorodne. Różnią się one treścią i formą. Nikt nie dokonał ich rozsądnej klasyfikacji. Jedną z najważniejszych i najlepiej zbadanych jest ocena własnej skuteczności działania, a więc ocena siebie jako sprawcy (perceived self- -efficacy). Read more »

Mechanizm oceny podobieństwa

Ocena podobieństwa w zakresie poszczególnych cech nie zawsze jest wystarczająca. Często badacz interesuje się nie tym, jak ludzie porównują swoje przekonania czy osiągnięcia zawodowe, ale tym, jak formułują oni sądy o podobieństwie globalnym, jak oceniają łączne podobieństwo typu ,,ja – inni”.

Read more »

Badania nad podobieństwem obiektywnym

Jest rzeczą oczywistą, że badania poświęcone podobieństwu obiektywnemu nie są elementem teorii samowiedzy, ponieważ nie dotyczą one świadomości i regulacji świadomej.

Inaczej przedstawia się sprawa z podobieństwem subiektywnym, zwanym również podobieństwem spostrzegawczym lub ocenianym (perceived similarity). Podobieństwo to jest wynikiem świadomego porównania siebie z kolegą, przyjacielem czy nieznajomym. Może się ono znacznie różnić od podobieństwa obiektywnego. Read more »

O. Svenson i wykazane przez niego wyniki

Brak wiedzy o własnych osiągnięciach i możliwościach utrudnia również podejmowanie racjonalnych decyzji i ich wykonanie. Decyzje wymagają różnorodnych informacji z dziedziny ekonomii, zarządzania, polityki i socjologii. Są one podstawą do przewidywania, co się zdarzy, jak wartościowe jest to, co się zdarzy, i w końcu pozwalają sensownie zintegrować to, co prawdopodobne, z tym, co użyteczne. Read more »

Charakterystyka człowieka samowiednego

W wypadku tej drugiej wszelkie dowolne elaboracje i sfabrykowane informacje kompromitują autora i są niezgodne z etyką uczonego. Prawdopodobnie samowiedza przeciętnego człowieka samowiednego nie jest doskonale zorganizowana, a w każdym razie nie przypomina ona teorii naukowej. Fakt ten pociąga za sobą istotne konsekwencje. Przede wszystkim utrudnia wykorzystanie jej w regulacji zachowania jednostki.

Read more »

Kształtowanie moralnej świadomości część 2

Niezbędny staje się dzisiaj, w obliczu realnych zagrożeń dla życia gatunkowego, zespolony wysiłek nauk społecznych, filozofii, etyki, pedagogiki, mobilizacja wszelkich autorytetów moralnych ludzkości w celu uświadomienia, że jeśli prawomocna jest racjona-listyczna teza, iż człowiek tworzy siebie sam, jest autokreatorem własnego świata i własnej w nim przyszłości, to w jego gestii pozostaje odpowiedzialność za ludzkość i kształt ludzkiej egzystencji.

Jest to owa odpowiedzialność autonomiczna, płynąca – mówiąc językiem Kanta – „z woli spełnienia obowiązku” względem nas samych – ludzi. Read more »

Strategia konfirmacyjna

Poszukuje ona informacji pozytywnych, potwierdzających jej obraz „ja”, a jednocześnie blokuje – za pomocą środków totalitarnych – informacje negatywne, zagrażające przekona-niom o jej nieprzeciętności. Taka tendencyjna selekcja informacji pozwala utrzymać i utrwalić obraz własnej osoby. Nazywa się ją czasem strategią konfirmacyjną.

Metody tendencyjnej selekcji informacji można ująć w dwie kategorie. Read more »

Elementy ludzkiej osobowości

Wykorzystuje środki przymusu i represji. Tak na przykład stosuje sankcje wobec źródła informacji, które upowszechnia dane o jego niekompetencjach. Zabiegi te – jak podkreśla A. G. Greenwald (1980) – przypominają metody totalitarne.

Chociaż analogia ta ma wartość ograniczoną, chociaż może prowadzić do konfuzji, jest pożyteczna! Zwraca ona uwagę na to, że system kontroli informacji o „ja” ma charakter globalny i wszechogarniający, że ponadto wykorzystuje środki represyjne i awersyjne. Read more »

Metody opisane przez Freuda

Ilustruje to ciekawy eksperyment Moraya. Prosił on osobę badaną o śledzenie w jednej słuchawce kolejnych komunikatów i następnie o ich powtarzanie. Zadanie to okazało się nader złożone. Słuchanie aktualnego komunikatu i powtarzanie w tym samym czasie komunikatu poprzedniego wymagało całkowitej koncentracji uwagi. Badany był tak skupiony na zadaniu, że nie odbierał żadnych innych informacji z otoczenia społecznego. Read more »

Metody totalitarne

Taki nierealistyczny obraz własnej grupy utrudnia racjonalne działanie.

Dążenie do utrzymania h¬ubrystycznego obrazu „ja”. Metody totalitarne. Ludzkie myślenie i działanie składa się z dwóch względnie niezależnych faz. Pierwsza z nich polega na tworzeniu nowych form, takich jak hipotezy, mity, kon- 410 cepcje polityczne. W fazie drugiej ludzie dążą do ich utrzy-

mania i utrwalenia wykonują wiele czynności zapobiegających rozkładowi tych form. Read more »