Teoria samowiedzy: osiągnięcia i perspektywy

W książce tej przedstawiłem zarys teorii samowiedzy, której przedmiotem jest badanie struktury, dynamiki i funkcji informacji, jakie jednostka posiada o swojej osobie. Teoria ta, będąca w opozycji do psychoanalitycznych i fenomenologicznych koncepcji „ja”, wyrasta z poznawczej wizji człowieka, zgodnie z którą jest on samodzielnym układem informacyjnym, którego działania ukierunkowane są na określone wartości (cele). Działania te są regulowane zarówno przez informacje zewnętrzne, jak i wewnętrzne, zakodowane w pamięci trwałej. Teoria samowiedzy ma kilka osobliwości godnych pod-kreślenia przede wszystkim jest ona funkcjonalna, dynamiczna, skoncentrowana na treści, nieeklektyczna i częściowo ilościowa. Jako teoria niskiego szczebla ogólności (miniteoria) stanowi element psychologicznej teorii osobowości.

Read more »

Hubryzacja osobowości

Hubryzacja osobowości nie jest z reguły totalna. Dotyczy jedynie cech, które znajdują się na czele hierarchii ważności i które nazywamy właściwościami kluczowymi. Jakie kryteria decydują o uporządkowaniu takiej hierarchii? Przede wszystkim są nimi standardy i wzory kulturowe. W naszych warunkach szczególną rangę przypisuje się inteligencji i zasadom moralnym. Człowiek stara się więc ukryć w sobie gombrowi- czowską niższość i niedojrzałość. Jednocześnie takie cechy, jak zdolność zapamiętywania i przypominania informacji umieszczane są nisko w hierarchii ważności. Dlatego też hubrysta może z całkowitą otwartością opisywać swoje trudności w utrwalaniu materiału pamięciowego, w zapamiętywaniu nazwisk itp.

Read more »

Samoakceptacja – wazny element osobowości

Można przypuszczać, że gdy dystans ten jest bardzo duży, korelacje samoakceptacji i akceptacji innych są małe. Chciałbym zwrócić uwagę na to, że pojęcie „dystans psychologiczny” nie jest identyczne z pojęciem „podobieństwo”. Tak na przykład dy- rstans między matką a synem jest mały, chociaż mogą oni mieć całkowicie różny charakter i różne sposoby zachowania.

Read more »

Przegląd interesów własnych

Przegląd interesów własnych. Zgodnie z wiedzą potoczną i z wieloma teoriami osobowości, fundamentalnym dążeniem ludzkim jest to, aby być osobą, która zasługuje na miłość i szacunek własny oraz na miłość i szacunek innych ludzi. Jest to dążenie silne i trwałe występuje w różnych epokach historycznych i w różnych kulturach. Jedynie w nielicznych przypadkach, głównie w przypadkach patologicznych, takich jak depresje lub nerwice, dążenie to słabnie i występuje skłonność do poniżania się. Ponieważ potrzeba samoszacunku i szacunku wyrażonego przez innych jest względnie powszechna, ponieważ ma ona charakter transsytuacyjny i transczasowy, można by ją nazwać stałą antropiczną, czyli niezmienną cechą jednostki ludzkiej.

Read more »