Mit o doskonałej strukturze samowiedzy

Mit o doskonałej strukturze samowiedzy wynika z uwarunkowań kulturowych. W kulturze zachodniej jedną z najważniejszych wartości jest zgodność i harmonia zewnętrzna i wewnętrzna. Uczeni znajdują ją nawet tam, gdzie jej nie ma. Ulegają więc iluzji uporządkowania zdarzeń.

Jakie czynniki utrudniają dobrą strukturalizację samowiedzy? Jednym z nich jest dążenie człowieka samowiednego do formułowania adekwatnych i empirycznie uzasadnionych sądów o sobie. W tym celu poszukuje różnorodnych informacji w świecie społecznym, obserwuje swoje reakcje emocjonalne i poznawcze. Informacje te są często niezgodne, sprzeczne, niejasne. Ponadto zmieniają się one w czasie. Zdarza się, że człowiek prawie jednocześnie otrzymuje dwie opinie o sobie: z jednej z nich wynika, że jest osobą egoistyczną, a z drugiej, że cechuje go altruizm.

Takie informacje trudno jest zintegrować, trudno jest na ich podstawie sformułować niesprzeczne, dobrze uhierarchizowa- ne struktury samowiedzy. Te trudności staną się jeszcze bardziej zrozumiałe, jeśli uprzytomnimy sobie fakt, że przeciętny człowiek nie ma przygotowania metodologicznego, które ułatwiłoby mu uporządkowanie wiedzy.

Powstaje więc dość paradoksalna sytuacja. Człowiek hubrystyczny posiada lepiej zorganizowaną wiedzę o sobie niż człowiek samowiedny. Jest to jednak paradoks pozorny. Hubrysta nie liczy się z rzeczywistością i dlatego może tworzyć dowolne wyobrażenia o sobie. Człowiek samowiedny przeciwnie — musi uwzględniać niejasne, niezgodne i sprzeczne informacje

1 dlatego ma takie trudności w strukturalizacji wiedzy. Nasuwa się tu następująca analogia. Łatwiej jest nadać doskonałą strukturę pracy z science fiction niż pracy z biologii czy z psychologii. Pisząc tę pierwszą autor może zapełniać luki i niejasności własnymi fantazjami.

You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Leave a Reply