Hipoteza człowieka sprawcy

Konfiguracja przyczyn utrudnia jednoznaczne wyjaśnienie zachowania. Często wyjaśnienie to ma charakter probabilistyczny (por. Azjen i Fishbein, 1975) nierzadko ludzie popełniają wyraźne pomyłki, formułują zbyt pochopne wnioski. Powszechne przekonanie, że Samarytanin ze Starego Testamentu był człowiekiem dobrym, a lewita – człowiekiem złym (atrybucja wewnętrzna), nie musi być prawdziwe. Nie można wykluczyć, że zachowywali się oni tak pod wpływem okolicz-ności (atrybucja zewnętrzna).

Teoria atrybucji, której zarys przedstawiłem, znacznie się różni od badań poświęconych ukrytym teoriom osobowości. Zwolenników tej pierwszej interesują pytania funkcjonalne typu „dlaczego”?, które ludzie sobie stawiają. Tymczasem psychologowie prowadzący wymienione badania poszukują odpowiedzi na pytania typu „co?” i „jak?”. Są to pytania o ukrytą strukturę osobowości jednostki. Można by powiedzieć, że badania atrybucyjne mają charakter procesualny, podczas gdy badania dotyczące ukrytych teorii osobowości, są bardziej strukturalne.

Mimo iż teoria atrybucji zdobyła ogromną popularność, nie spełnia ona wielu kryteriów metodologicznych. Cechuje ją doskonały eklektyzm w jej ramach znajdują się zarówno elementy behawiorystyczne, jak i poznawcze. Zupełnie dowolnie 380 i niejednoznacznie interpretuje się w niej zależność „przyczyna – skutek”. Spójność założeń i twierdzeń tej teorii jest nikła. Składa się ona w zasadzie z wielu hipotez i impresji, które – często interesujące – nie tworzą żadnego systemu. Gdyby tę eklektyczną teorię poddać gruntownej analizie metodologicznej, rozpadłaby się jak domek z kart.

You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Leave a Reply