Badania Rosenberga i Jonesa

Badania Rosenberga i Jonesa to jedynie przykład wielu eks-perymentów prowadzonych nad ukrytymi teoriami osobowości. Powstaje pytanie, jaka jest wartość naukowa tego rodzaju badań? Chciałbym od razu stwierdzić, że bardzo sceptycznie odnoszę się do koncepcji ukrytych teorii osobowości. Jako metodolog nie mogę zrozumieć, co wspólnego ma teoria nau- 376 kowa z prywatną wiedzą jednostki o zachowaniu i osobowości

ludzi. Wprawdzie wiele osób, podobnie jak Dreiser, szkicuje portrety innych i autoportret, to jednak nie odpowiadają one żadnym kryteriom syntaktycznym i semantycznym dobrej teorii naukowej. Przeciętny człowiek, który nie stykał się ani z psychologią, ani z socjologią, nie jest zdolny stworzyć konstrukcji przypominającej teorię psychologiczną. Założenie, które przyjmują zwolennicy ukrytych teorii osobowości, to klasyczny przykład „chciejstwa” w nauce, mieszania opisu z życzeniami. Sprawy te dokładniej omówiłem w podrozdziale 4.2.

Chociaż w zasadzie odrzucam koncepcję ukrytych teorii osobowości, chociaż uważam, że są one amatorszczyzną podniesioną do rangi systemu naukowego, to jednak sądzę, że konkretne- wyniki eksperymentów prowadzonych w ramach tych kon-f cepcji mogą być wartościowe, mogą ułatwić sformułowanie hipotez badawczych. Sprawa ta wymaga pewnych wyjaśnień.

Jak powiedziałem, badania dotyczące ukrytych teorii osobowości poświęcone są również samowiedzy, a więc informacjom,, jakie jednostka ma o sobie (por. Epstein, 1976 Wegner i Val- lacher, 1977). Najlepsze z tych badań pozwalają sformułować pewne hipotezy o wiązkowej lub hierarchicznej organizacji wiedzy jednostki. Można również wykorzystać do naszych celów metody analizy tak zwanych „ukrytych teorii osobowości”. Przykładem takiej pożytecznej metody jest skalowanie wielowymiarowe. Trzeba jednak pamiętać, że nawet wykorzystanie wyników konkretnych badań wykonywanych w innej konwencji teoretycznej wiąże się zawsze z określonym ryzykiem.

You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Leave a Reply